Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiếc xe tăng 390 đã đi vào lịch sử dân tộc Việt Nam với khoảnh khắc húc đổ cổng Dinh Độc Lập. Suốt nhiều thập kỷ qua, câu hỏi ai là người lái xe tăng 390 và những chiến sĩ quả cảm trên đó vẫn luôn là chủ đề được quan tâm. Bài viết này của Đại Lý Xe Hà Nội sẽ vén màn những ký ức hào hùng về sự kiện lịch sử ấy.
Hành Trình Lịch Sử Của Xe Tăng 390 Và Đơn Vị
Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 là đỉnh cao của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong những ngày tháng lịch sử ấy, Lữ đoàn Xe tăng 203, Quân đoàn 2, đóng vai trò mũi nhọn tấn công vào Sài Gòn. Đại đội Tăng 4 thuộc Tiểu đoàn Tăng 1 của lữ đoàn này chính là nơi chiếc xe tăng 390 hùng dũng trực thuộc, mang theo quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Bối Cảnh Và Lực Lượng Tham Gia Chiến Dịch Hồ Chí Minh
Trong những ngày đầu tháng 4 năm 1975, các đơn vị xe tăng của ta khẩn trương hành quân từ miền Trung vào. Cụ thể, sáng ngày 10/4/1975, đơn vị của ông Vũ Đăng Toàn, chính trị viên Đại đội Tăng 4, đã bắt đầu cuộc hành quân lịch sử từ Đà Nẵng để tham gia vào Chiến dịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Trên đường đi, một tiểu đoàn trinh sát đã lập công giải phóng Ninh Thuận, Bình Thuận, Phan Rang và Phan Thiết, mở đường cho lực lượng chủ lực. Đại đội của ông Toàn cùng các đơn vị khác là lực lượng nòng cốt tiến sau, sẵn sàng cho trận đánh cuối cùng.
Đến ngày 26/4, toàn bộ lực lượng bắt đầu bước vào giai đoạn quyết định của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Chỉ ba ngày sau, vào ngày 29/4, Đại đội 4 đã xuất sắc giải phóng toàn bộ căn cứ Nước Trong, vốn là trường sĩ quan thiết giáp của địch. Thành công này đã tạo ra một mũi thọc sâu chiến lược, mở toang cửa ngõ tiến vào Sài Gòn cho Quân đoàn 2. Đây là tiền đề quan trọng cho những diễn biến nhanh chóng và quyết định vào ngày hôm sau.
Cuộc Chiến Khốc Liệt Tại Cửa Ngõ Sài Gòn
Sáng ngày 30/4/1975, Tiểu đoàn Tăng 1 do ông Ngô Văn Nhỡ làm Tiểu đoàn trưởng được giao nhiệm vụ chủ công, mở đường tiến vào Sài Gòn. Đặc biệt, Đại đội 3 được phân công nhiệm vụ cắm cờ trên Dinh Độc Lập, biểu tượng cuối cùng của chế độ Sài Gòn. Mũi thọc sâu của ta bắt đầu từ tổng kho Long Bình, vượt qua cầu Đồng Nai, tiến qua ngã ba Thủ Đức, ngã ba Thủ Dầu Một, và đối mặt với sự kháng cự quyết liệt của địch tại cầu Sài Gòn.
Tại cầu Sài Gòn, quân địch đã chống trả vô cùng dữ dội. Các loại xe tăng M48, M41, M113 của địch liên tục bắn trả, tàu chiến dưới sông Sài Gòn cũng khai hỏa, và máy bay thả bom nhằm ngăn chặn bước tiến của quân giải phóng. Đây là một trong những điểm nóng nhất, nơi các chiến sĩ của ta phải đối mặt với hỏa lực ác liệt, chịu nhiều tổn thất nặng nề. Theo lời kể của ông Vũ Đăng Toàn, nhiều xe tăng bị cháy, sa lầy, hỏng hóc; Đại đội 2 và 3 mất sức chiến đấu, nhiều chiến sĩ đã anh dũng hy sinh hoặc bị thương. Trung úy Bùi Quang Thận, Đại đội trưởng xe 843, và ông Vũ Đăng Toàn, chính trị viên xe 390, cùng Phó Đại đội trưởng kỹ thuật Lê Văn Phượng đã phải hội ý khẩn cấp, quyết định không chậm trễ mà phải tổ chức lại đội hình, tiếp tục tiến vào nội đô.
Khoảnh Khắc Xe Tăng 390 Húc Đổ Cổng Dinh Độc Lập
Trước khi tiếp tục hành quân, Đại đội 4 cùng đơn vị bạn đã sử dụng pháo bắn uy hiếp tinh thần và tiêu diệt địch, khiến quân địch tháo chạy. Đội hình quân giải phóng tiếp tục tiến lên với xe của Trung đội trưởng Lê Tiến Hùng dẫn đầu, theo sau là xe tăng 390 rồi xe của anh Thận. Đến ngã tư Hàng Xanh, xe tăng 390 đã bắn pháo tiêu diệt hai xe thiết giáp M113 của địch, sau đó rẽ trái, tiến thẳng về hướng Dinh Độc Lập.
Trên đường tiến vào, tại cầu Thị Nghè, xe của Trung đội trưởng Lê Tiến Hùng bị địch bắn trọng thương, một lính bộ binh hy sinh. Nhờ sự giúp đỡ của nhân dân, các đồng đội bị thương được đưa đi cấp cứu. Trong tình thế khẩn cấp đó, xe tăng 390 đã dũng cảm vượt lên dẫn đầu đội hình, gấp rút tiến về Dinh Độc Lập để hoàn thành nhiệm vụ lịch sử. Khi đến gần Dinh, xe 390 đi chậm lại, xe 843 vượt lên. Tuy nhiên, đến cổng trái, xe 843 lại dừng lại và tắt máy.
Ai Là Người Lái Xe Tăng 390 Và Các Chiến Sĩ Quả Cảm
Trong khoảnh khắc quyết định đó, trên xe tăng 390, lái xe Nguyễn Văn Tập đã hỏi chính trị viên Vũ Đăng Toàn: “Thế nào anh Toàn?”. Với quyết tâm không thể chùn bước, ông Toàn dứt khoát ra lệnh: “Cứ tông thẳng vào!”. Ngay lập tức, lái xe Nguyễn Văn Tập nhấn ga, điều khiển chiếc xe tăng 390 hùng dũng húc tung cánh cổng chính của Dinh Độc Lập, lao thẳng vào bên trong sân. Đây chính là giây phút đi vào lịch sử, đánh dấu sự sụp đổ của chế độ Sài Gòn.
Tổ lái của xe tăng 390 bao gồm:
- Trung úy Vũ Đăng Toàn (Chính trị viên, Trưởng xe): Người đưa ra mệnh lệnh cuối cùng.
- Trung sĩ Nguyễn Văn Tập (Lái xe): Người trực tiếp điều khiển xe húc đổ cổng Dinh.
- Trung sĩ Ngô Sĩ Nguyên (Pháo thủ số 1): Đảm nhiệm vị trí pháo thủ chính.
- Thiếu úy Lê Văn Phượng (Phó Đại đội trưởng kỹ thuật kiêm Pháo thủ số 2): Tham gia chiến đấu thay thế pháo thủ bị thương.
Sau khi xe tăng 390 xông vào Dinh, ông Toàn cùng Đại đội trưởng Bùi Quang Thận (từ xe 843) nhanh chóng tiến vào bên trong. Ông Thận đã ôm lá cờ giải phóng, chạy lên nóc Dinh để cắm. Cùng lúc đó, chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh, phụ tá Tổng thống Dương Văn Minh, xuất hiện và mời các sĩ quan cách mạng vào làm việc. Ông Toàn đã theo Nguyễn Hữu Hạnh vào gặp nội các chính quyền Sài Gòn, gồm hơn 50 người, tại phòng khánh tiết. Ngô Sĩ Nguyên cũng kịp lên đến nơi, cùng tham gia dồn nội các và đứng gác tại cửa. Nguyễn Văn Tập ở lại giữ xe tăng, còn Lê Văn Phượng ngồi trong xe, sẵn sàng yểm trợ bằng khẩu 12 ly 7 hướng lên lá cờ trên nóc Dinh. Khoảng một tiếng sau, các chỉ huy đến nói chuyện với Dương Văn Minh và đưa ông ra đài phát thanh tuyên bố đầu hàng, chính thức chấm dứt cuộc chiến.
Cuộc Sống Sau Chiến Tranh Của Người Lái Xe Tăng 390 Và Đồng Đội
Sau chiến thắng vĩ đại, các thành viên trên xe tăng 390 tiếp tục thực hiện nhiều nhiệm vụ khác. Đại đội 4 của ông Toàn nhận lệnh ra cảng Bạch Đằng bảo vệ cảng và kho hàng của chính quyền Sài Gòn trong khoảng 4-5 ngày. Sau đó, đơn vị rút về tổng kho Long Bình để sửa chữa, bảo dưỡng xe, bổ sung đạn dược và nhiên liệu, sẵn sàng đối phó với mọi tình huống phát sinh.
Năm 1978, Lữ đoàn Xe tăng 203 và Quân đoàn 2 lại được điều động sang Campuchia để tham gia giải phóng đất nước bạn khỏi nạn diệt chủng. Ông Vũ Đăng Toàn, sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, trở về Hữu Bằng (Hà Bắc cũ) xây dựng đơn vị. Năm 1981, ông được cử đi thành lập trường 900 ở Sơn Tây. Tuy nhiên, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, vợ ốm và hai con còn nhỏ, ông Toàn quyết định về hưu với quân hàm Đại úy để chăm sóc gia đình. Ông đã không quản ngại khó khăn, làm đủ mọi nghề như tráng bánh đa, thái phở, thái mì, chăn nuôi gà vịt để đảm bảo cuộc sống và chữa bệnh cho vợ.
Bốn anh em trên chiếc xe tăng 390 huyền thoại mỗi người một nơi sau giải phóng, mãi đến năm 1995 họ mới có cơ hội gặp lại nhau. Kể từ đó, hàng năm, họ vẫn thường xuyên tụ họp, thăm hỏi nhau, ôn lại những kỷ niệm hào hùng. Các ông Nguyễn Văn Tập, Lê Văn Phượng, Ngô Sĩ Nguyên sau khi rời quân ngũ cũng trải qua nhiều khó khăn trong cuộc sống, nhưng tất cả đều cảm thấy hạnh phúc vì đã được cống hiến tuổi thanh xuân và sức lực cho độc lập, tự do của dân tộc. Hiện nay, nhiều người con của các cựu chiến binh này cũng đã tiếp nối truyền thống, theo nghiệp quân sự của cha.
Tầm Vóc Và Giá Trị LỘch Sá» Của Xe Tăng 390
Chiếc xe tăng 390 không chỉ là một phương tiện chiến đấu mà còn là một biểu tượng vĩ đại của tinh thần quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Khoảnh khắc lái xe Nguyễn Văn Tập điều khiển xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập đã trở thành hình ảnh kinh điển, khắc sâu vào tâm trí của hàng triệu người Việt Nam và bạn bè quốc tế. Nó là minh chứng sống động cho sự quả cảm, ý chí kiên cường và lòng yêu nước nồng nàn của những người lính Cụ Hồ.
Hiện nay, chiếc xe tăng 390 lịch sử được bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ở Hà Nội. Nó là một hiện vật vô giá, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng, tìm hiểu về một trong những trang sử hào hùng nhất của dân tộc. Sự hiện diện của xe tăng 390 tại bảo tàng không chỉ nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về chiến thắng vĩ đại ngày 30/4/1975 mà còn là lời tri ân sâu sắc đến những anh hùng đã hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Chiếc xe tăng 390 cùng với những người lái xe tăng 390 và các thành viên tổ lái đã góp phần viết nên một phần không thể quên trong lịch sử dân tộc. Họ là những con người bình dị nhưng đã làm nên những điều phi thường, để lại cho muôn đời sau một di sản quý báu về tinh thần yêu nước và ý chí thống nhất non sông. Đại Lý Xe Hà Nội tự hào được chia sẻ câu chuyện về những con người và chiếc xe tăng huyền thoại này.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Ai là trưởng xe tăng 390 và người đưa ra mệnh lệnh húc đổ cổng Dinh Độc Lập?
Trưởng xe và là người đưa ra mệnh lệnh húc đổ cổng Dinh Độc Lập chính là Trung úy Vũ Đăng Toàn, chính trị viên Đại đội Tăng 4.
Ai là người lái xe tăng 390 trực tiếp húc đổ cổng Dinh Độc Lập?
Người lái xe tăng 390 trực tiếp thực hiện hành động húc đổ cổng Dinh Độc Lập là Trung sĩ Nguyễn Văn Tập.
Xe tăng 390 thuộc đơn vị nào trong Chiến dịch Hồ Chí Minh?
Xe tăng 390 thuộc Đại đội Tăng 4, Tiểu đoàn Tăng 1, Lữ đoàn Xe tăng 203, Quân đoàn 2.
Các thành viên tổ lái của xe tăng 390 gồm những ai?
Tổ lái của xe tăng 390 bao gồm: Trung úy Vũ Đăng Toàn (Chính trị viên, Trưởng xe), Trung sĩ Nguyễn Văn Tập (Lái xe), Trung sĩ Ngô Sĩ Nguyên (Pháo thủ số 1) và Thiếu úy Lê Văn Phượng (Phó Đại đội trưởng kỹ thuật kiêm Pháo thủ số 2).
Xe tăng 390 đã húc đổ cổng Dinh Độc Lập vào thời gian nào?
Xe tăng 390 đã húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập vào sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, khoảng 10 giờ 45 phút.
Chiếc xe tăng 390 lịch sử hiện đang ở đâu?
Chiếc xe tăng 390 hiện được trưng bày và bảo quản tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ở Hà Nội.
Ý nghĩa của xe tăng 390 trong lịch sử Việt Nam là gì?
Xe tăng 390 là biểu tượng của chiến thắng vĩ đại trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chế độ Sài Gòn và thống nhất đất nước. Nó thể hiện tinh thần anh dũng, quyết chiến của quân đội Việt Nam.
